Chuir an tAire Forbartha Tuaithe agus Pobail agus Gaeltachta, Dara Calleary TD, fáilte roimh an tuarascáil, ag maíomh go bhfuil dul chun cinn déanta, ach go bhfuil níos mó oibre fós le déanamh.

I measc na gcomhlachtaí a bhris an dlí teanga in 2023 bhí Oifig na bPasanna, Uisce Éireann, Aerfort Bhaile Átha Cliath agus Comhairle Contae Chill Dara.

Nochtaigh Tuarascáil Bhliantúil 2024 ón gCoimisinéir Teanga, Séamas Ó Concheanainn – a eisíodh inné – sáruithe leanúnacha ar an reachtaíocht teanga ó eagraíochtaí stáit éagsúla.

Luaigh an Coimisinéir go bhfuil fiosrúchán leanúnach ar siúl faoi lochtanna suntasacha i soláthar na Roinne Oideachais don iar-bhunscolaíocht lán-Ghaeilge ar bhonn náisiúnta.

Tháinig 594 gearán isteach chuig an Oifig anuraidh – laghdú beag ar 2022 – agus ba é seo an líon gearán is ísle a fuarthas ó 2005 i leith.

Thaispeáin imscrúdú foirmiúil nach raibh an Roinn Gnóthaí Eachtracha in ann seirbhís teileafóin i nGaeilge a chur ar fáil d’Oifig na bPasanna, mar gheall ar easpa foirne le Gaeilge.

Tharla deacrachtaí leis an tseirbhís ar líne do phasanna freisin, áit a raibh ar úsáideoirí brath ar an mBéarla chun ceisteanna Gaeilge a thuiscint i gceart.

Theip ar Uisce Éireann cumarsáid a dhéanamh i nGaeilge nó go dátheangach mar is ceart

Dar leis an gCoimisinéir, is é an easpa cumais Ghaeilge i measc fhoireann an stáit an bac is mó ar sheirbhísí poiblí sásúla trí Ghaeilge faoi láthair.

Sháraigh Údarás Aerfort Bhaile Átha Cliath an dlí nuair a cuireadh comharthaíocht i mBéarla amháin i gCríochfort 1, agus theip ar Uisce Éireann cumarsáid a dhéanamh i nGaeilge nó go dátheangach mar is ceart.

Chuir Comhairle Contae Chill Dara Dréachtphlean Forbartha an Chontae ar fáil i mBéarla amháin – sáruithe ar an Acht, dar leis an gCoimisinéir.

Cháin sé go láidir an easpa seirbhísí Gaeilge ar ardáin ríthábhachtacha amhail MyGovID, agus mhol dhá mhórbheart: córas caighdeán teanga cuimsitheach agus plean soiléir earcaíochta.

Is í an sprioc go mbeidh 20% d’fhostaithe nua stáit líofa sa Ghaeilge faoi 2030, ach tá moill ar chur i bhfeidhm an chórais nua atá le teacht in áit na scéimeanna reatha.

Léirigh an tuarascáil freisin gur caitheadh €14.2 milliún ar fhógraíocht i nGaeilge in 2023, rud a léiríonn dul chun cinn, ach dúirt an Coimisinéir go bhfuil na comhlachtaí is mó buiséad fós ag titim chun deiridh ar a ndualgais.

Tháinig beagnach trian de na gearáin ón ardchathair, agus 16% ón nGaeltacht. I measc na saincheisteanna a luaitear bhí úsáid mhíchruinn ar ainmneacha agus sonraí i nGaeilge, agus easpa seirbhísí idirghníomhacha ar líne.

Iarrtar sa tuarascáil go gcuirfí córas nua na gcaighdeán i bhfeidhm gan mhoill, agus go mbeadh forálacha uile Acht na dTeangacha Oifigiúla (Leasú), 2021, lánfheidhmiúil.

Chuir an tAire Forbartha Tuaithe agus Pobail agus Gaeltachta, Dara Calleary TD, fáilte roimh an tuarascáil, ag maíomh go bhfuil dul chun cinn déanta, ach go bhfuil níos mó oibre fós le déanamh.

Is féidir breathnú ar an tuarascáil anseo.